Here's a good chance for some to practise their Papiamento!
Biento ta suta 'bao mi paraplu, casi pa hisa'mi fo'i terra. Pero mi no ta dun'e chens. Ta concurso di Dande na Rotterdam mi ta bai, i mi a pone mi boca na papiyot tambe, pasobra ta cuminda criollo mi ta bai come aya.
Para den rij, wardando mi cuminda, mi ta mira Orlando. 'O, o shon con ta bai?'
Segun participante-nan ta canta: 'O dande, mi a bin pa saludá bo . . . ' mi ta corda con un día Orlando a yega na nos cas na Lago Heights, morto spantá, buscando lugá pa sconde.
Orlando tawata un teenager e tempo ey y e tawata namorá Sita.
Mes ora cu Sita su mama a mira e wowo-nan di Orlando, e tawata sa pakiko Orlando tawata pasa cuatro, cinco bes pa día rond di nan cas. Mama a yama Sita y a puntr'e straight:
'Bo tin algo cu Orlando?'
Promé cu pober Sita por a hala rosea, mama di:
'Mi no kier pa bo hinca bo curpa den trastorna cu e mucha ey. Ni e ni un di su otro cuatro ruman-nan. B'a tende?'
Sita a baha su cabez, co'i su nail polish y bai sinta pinta su hunya-nan. Berdad cu caminda Orlando cu su cuatro ruman-nan pasa, ta keda manera ta temblor tawa'tin.
Orlando ta topa Sita na Lago Club, ora tin wega di baseball. Hasta sinta nan ta sinta band'i otro, pasobra nan ta sigur cu Sita su mama no ta bin den e fríadad cu ta bin di lamá di Grape Field.
Ora Orlando a tende cu Sita su bida largo ta patía, e'l'a primintí Sita cu e ta bai trece un patía asina grandi p'e. Su man-nan a mustra un tamayo cu figurá Sita no ta existí. Pero Sita a hari i e'l'a lembe su lip-nan corá, manera ta patía hecho e'l'a cab'i come.
Tras di waya, pa nord di caya 1000, Janchi tin su cunucu, yen di tur cos bon cu ta crece tempo di awasero. Orlando a gatia sconde tras di maíshi p'e busca e patía mas grandi di Janchi su cunucu. Ora Orlando a yega cu su regalo pisá, Sita su mama no tawata na cas.
Nan a haci un fiesta. Sita y tur su ruman-nan a come patía te sobra. Un di Sita su ruman-nan a corre drenta gritando:
'Janchi ta bin ta zwaai cu su machete, e ta busca mal mucha-nan cu a horta su patía di mas grandi.'
Orlando a sali na carreda fo'i port'i cushina. Janchi, cara corrá a yega na porta p'atras:
'Boso a mira e yiu-nan di mal ehemplo cu a horta mi patía?'
Mama, cu a caba di yega, a combidá Janchi pa drenta p'aden.
'Aki nos no a mira patía hopi día'.
Janchi a sigui su caminda. E ora ey mama a mira simía di patía plamá rond di patio.
Mi a warda cuminda criollo te cansa. Tur hende dilant'i mi ta bai cu tayó yen. Mi boca ta baba. Un mosa ta bin cu un pida cartón den su man. E ta peg'e 'riba toonbank. Mi ta lesa:
Orlando ta sacudí cabez. Nos ta bai tira placa den sombré di e cantante:
'O, dande, bendición pa anya nobo!'
Mi ta puntra Orlando: 'Bo sa tende di Sita?'
Wowo duro será pa haci manera ta morto na soño mi ta, ma mi orea-nan ta hancho habrí pa mi tende ki ora e porta ta dal sera. Mi tata ta canta su canción favorito cu ya nos tur sa for di cabez:
Oh, what a beautiful morning,
Oh, what a beautiful day.
I've got a wonderful feeling,
Everything's coming my way . . . . .
Awor e ta subi trapi bai den baño. Sigur ta su diente e ta bai skeiro. Aha! Mi ta tend'e ta hor y scupi. Mi mama ta drenta nos camber. No ta solamente sonido di cu hilchi-nan ta traicion'e, su perfume tambe ta duna acto di su presencia. Ora e ta mira cu su prenda-nan ya a pega soño, e ta sali na punt'i pía p'e no lanta nan.
Mi tata ta bisa den su oreya: "B'a bisa nan no habri porta pa ningun hende?". Mi no ta tende mama su contesta, ma mi ta sigur cu e'l'a bisa "Si". E regla di no habri porta porta pa ningun hende ora nan sali anochi, ta regla cu mi por soña caba.
Mi ta tende nan conectá e pida porta di ariba cu e pida di abao. Porta ta wordo será na yabi. Porta di auto ta dal sera. Ya mi ta pará band'i cama. E auto ta tosa dos, tres biaha, e wiel-nan ta placha e wanglo-nan cabesura p'arib'i cas . . . . an' off dey go . . . . .
Mi ta cende luz, scomber den mi mama su cashi te mi hanya e shimis cu mi ta gusta. Kita japón. Bisti shimis. Penya cabei. Bisti coyar. Plama puiro. Dani'e lipstick . . . . .
Ata nan a yega caba! Batimento na porta! Mi ta kibr'e regla pa di cuanto bez mi n'sa. E part'i porta di ariba so mi ta desconectá, pasobra mi no tin yabi pa e parti abao. Oi doown loik it, ma n' por otro manera. Amiga-nan tur na gala ta subi e porta, cu zapato di hilchi na man. Seda, twil y canchi ta manda. N' tin hopi papiamento. Cada mucha sa nan trabao: dos ta pone stul-nan den rij dilant'i mi mama su dressing-table, un ta cologá e sobrecama tapa e cuadra-nan patras di stul-nan, dos ta trece e mesa di sala den camber, tira un klechi 'riba dje, pa nos no drispidj'e y pon'e tras di e rij di stul-nan. Ami ta tover cu e spiel di dressing-table te ora mi tin e bon skuins. Esta di manera cu ora bo sinta 'riba e stul bo ta mira esún pará 'riba e mesa patras di e stul bon cla, di pía te cabez. O.k. pía podisé no, pero sobrá sigur, sigur!
Now it go be showtoim. Nos ta tuma nos lugá den nos "club", mescos nos parente-nan ta haci den Lago Heights Club awe nochi. Kisas ta e "Hula-Hula Girls" di Hawaii ta balia awe na club, kisas ta un cantante di Venezuela of Cuba. Nos tin nos mes programa.
Un pa un nos ta subi e mesa patras di stul-nan pa canta, balia o djis traha cara mahos si nos no tin otro talento. Den e spiel por mira nos obra artístico. E canción-nan mas preferí ta: "We've got no banana today, today", "Rum an coca-cola", "Wokkin' fo; dee Yankee dollah", y di Mario Lanza: "Liddee o Spain, oi adooooor yoooooou".
Asina cu nos tende e promé auto ta bin abao, tur e artista-nan ta floor managers atrobe. Tur cos ta bai na nan lugá. Sin skermento di paña tur ta subi y baha porta y safia pa cas.
Mainta mi mama su sonrisa hanchi ta pone mi corre bai wak den spiel. Lipstick ta 'riba henter mi cara, hasta mi orea ta corrá . . . . .
Nos wega favorito ta hunga guerra. Grita manera sirena anto sconde 'bao di e mesa grandi cu ora ranc'e for di otro, pone su pida mei-mei, por lo menos diez hende por sinta rond di dje. "Black-out! Black-out" nos ta grita 'bao mesa, sin sa kiko e palabra ta nificá, ni ki idioma e ta. Ami cu mi amiga-nan 'bao di mesa, tur tin e mes edad: cinco aña.
Es-nan di tres y cuatro aña ta na rudía ta wak nos, sperando cu pronto lo nan tambe tin e edad glorioso cu lo duna nan privilegio di sconde 'bao de e mesa na Lago Heights 907.
Nos tata a bai traha warda di anochi. Promé cu e'l'a bai cu su saco di papel bruin yen de cos delicioso, su tres yiunan a sunch'e, bisando: "Dios warda papa na trabao." (mi tres otro ruman-nan tabata den nan col aínda, wardando guerra caba pa nan nace).
Despues cu bisiña-nan a bin gara, piki, hisa, hala nan yiu-nan, ta ora pa nos come. Djey nos ta bai "lesa" Mother Goose, pasobra mama tin hopi cos di regla es ora ey.
Ta e ritual di tur anochi cu papa ta traha warda di anochi: sea cuatro pa diezdos o diezdos pa ocho. Mama ta cohe dos bonder y pone nan band'i porta dilanti. E bonder-nan ey tabatin algo mágico. Te awe mi no sa kiko tabatin den nan. Pero 55 aña pasá mi tabata sa si cu ta e dos bonder-nan ey so lo nos hiba si nos mester sali purá den anochi for di cas. Despues cu e bonder-nan a hanya nan lugá band'i porta, mi mama ta habri un cama abao. Como Nono di caya 600 ta bin compañá mi mama ora papa ta traha anochi, mi ta drumi abao, pa Nono drumi 'riba mi cama. E mat cu mama a habri pa'mi, tin flor corrá pintá 'riba dje y te awe mi no por lubida su holo dushi.
Ora Nono yega ta ora di fiesta. Un weya cu pinda herebé pa hende grandi, y pinda hasá den forno pa hende chikito ta e snack. Nos ta sinta dilanti cas cu bisiña-nan.
Nan ta papia di Noord, caminda nos lo bai si algo pasa. Tur hende ta cara pasuit, ta wak e vlam eterna di Lago. Nos como mucha ta sinti e presión y ansha di nos grandi-nan, ma nos no ta compronde pakiko. Loke nos sa, ta cu na Noord nada no por pasa nos. Mi no conocé ningun hende na Noord, pero mi ta sigur cu mama a regla nos pasa-día. Mi no ta compronde di con Santa Cruz mes no ta bon. Na Santa Cruz, Chichi, nos cosedó ta biba, ma podisé nan cas ta yen caba. Na bewaarschool nos ta train kiko pa haci ora sirena zona; sambuyá 'bao di banki. Un "wega' cu nos tabata goza un mundu.
Dia guerra a caba, tabatin baliamento den cayanan di Lago Heights. Soltero-nan di Bachelor Quarters tabata toca y balia 'bao di e dragon cu nan tabata usa tambe pa aña nobo di Chinés. Nan tabata canta un canción y e refrein tabata asina:
"It's your moustache we want, Hitler!"
Mi tabata bati man y canta, bolbe canta: "it's your moustache we want . . . . .", pero e último palabra si tabata mucho trabahoso pa mi lenga Papiamento.